در سیستمهای سرمایشی بزرگ مانند چیلرهای جذبی، عملکرد پایدار و بازده مطلوب تا حد زیادی به سلامت مدار آب و محلول لیتیوم بروماید وابسته است. با گذشت زمان، این مدارها در اثر تجمع رسوبات معدنی، ذرات معلق، خوردگی فلزی و واکنشهای شیمیایی دچار گرفتگی و افت راندمان میشوند. در چنین شرایطی، اجرای عملیات پاکسازی و شستشوی مدار چیلر جذبی (Flush) نهتنها یک اقدام نگهداری معمول، بلکه ضرورتی حیاتی برای افزایش طول عمر تجهیزات و حفظ کارایی سیستم محسوب میشود.
فرایند فلش شامل گردش محلولهای شیمیایی کنترلشده در مسیرهای آب و محلول چیلر است تا تمامی رسوبات، لایههای زنگزده و آلودگیهای شیمیایی از سطح داخلی اجزا حذف شوند. این عملیات علاوه بر بازگرداندن ظرفیت تبادل حرارتی، از آسیبهای ثانویه مانند خوردگی شدید، افت فشار جریان و نشتی احتمالی نیز جلوگیری میکند. اگر به دنبال عملکرد مطمئن، کاهش هزینههای تعمیرات و افزایش عمر مفید چیلر خود هستید، پیشنهاد میکنیم تا انتهای این مطلب همراه ما باشید.
نگهداری و تمیز کردن لولههای داخل پوسته چیلر جذبی
در چیلرهای جذبی صنعتی، بخش پوسته و لولهها بهعنوان قلب انتقال حرارت عمل میکنند. عبور مداوم آب خنککننده از این لولهها در طول زمان باعث ایجاد رسوبات کلسیمی، خوردگی فلزی و رشد جلبک میشود. این آلودگیها، اگر بهموقع حذف نشوند، میتوانند باعث کاهش راندمان حرارتی، افزایش فشار کاری و آسیب جدی به مبدلهای حرارتی شوند. به همین دلیل، انجام منظم عملیات فلش و نگهداری لولههای داخلی از اهمیت بالایی برخوردار است.
مراحل اجرایی پاکسازی لولهها:
- بازبینی اولیه لولهها
بررسی سطح داخلی و خارجی لولهها از نظر رسوب، زنگزدگی یا خوردگی برای تعیین نوع روش شستشو (مکانیکی یا شیمیایی).
- تخلیه کامل مدار و ایمنسازی سیستم
تخلیه کامل آب و محلولهای قبلی، قطع برق و اطمینان از عدم وجود فشار برای ایمنی عملیات.
- استفاده از برسهای مخصوص مکانیکی
استفاده از برسهای نایلونی یا دستگاههای دوار متناسب با جنس لوله برای حذف رسوبات فیزیکی.
- شستشوی شیمیایی کنترلشده
استفاده از محلولهای اسید آلی یا معدنی با کنترل دقیق pH، بسته به نوع رسوب و جنس قطعات.
- شستشوی نهایی با آب متعادل
شستشو با آب دارای pH خنثی و بدون مواد شیمیایی باقیمانده برای حذف کامل محلولها.
- تست نشتی و بررسی ضخامت جداره
بررسی سلامت لولهها با تست نشتی و در صورت نیاز، اندازهگیری ضخامت با ابزارهای غیرمخرب.
- اعمال پوشش ضدخوردگی و آببندی مجدد
در صورت خوردگی شدید، استفاده از پوششهای محافظ و راهاندازی مجدد مدار پس از آببندی.
- مستندسازی نتایج و زمانبندی شستشوی بعدی
ثبت مراحل، مواد مصرفی و نتایج برای بهینهسازی نگهداری دورهای.
دلایل نیاز به عملیات Flush در مدار چیلر جذبی
عملکرد پایدار و راندمان بالا در چیلرهای جذبی تنها زمانی تضمین میشود که مدار آب و محلول لیتیوم بروماید عاری از آلودگی باشد. رسوبات و ترکیبات شیمیایی در طول زمان مانند عایق حرارتی عمل کرده و باعث کاهش انتقال حرارت میشوند.
مزایای اجرای عملیات فلش:
– افزایش راندمان حرارتی: حذف لایههای رسوبی و بازگرداندن ظرفیت تبادل حرارت.
– کاهش فشار داخلی و جلوگیری از گرفتگی: حذف ذرات معلق و جلوگیری از انسداد مسیر جریان.
– جلوگیری از خوردگی داخلی: حذف عوامل خورنده و متعادلسازی شیمیایی مدار.
– افزایش طول عمر تجهیزات حساس: کاهش اصطکاک و استهلاک قطعات مانند پمپها و مبدلها.
– پایداری عملکرد پس از تعمیرات: حذف آلودگیهای فیزیکی پس از باز کردن مدار.
– کاهش هزینههای انرژی و تعمیرات: افزایش بهرهوری و کاهش مصرف انرژی.
روشهای شستشوی لولههای چیلر جذبی
انتخاب روش مناسب برای شستشوی مدار چیلر جذبی نقش مهمی در حفظ راندمان و افزایش عمر مفید تجهیزات دارد. لولههای چیلر معمولاً از جنس مس یا فولاد ضدزنگ هستند و در معرض رسوب، خوردگی و آلودگی شیمیایی قرار دارند.
- شستشوی مکانیکی (Mechanical Cleaning)
استفاده از برسهای نایلونی، میلههای انعطافپذیر و دستگاههای دوار برای حذف رسوبات فیزیکی. این روش بدون مواد شیمیایی اجرا میشود اما در موارد رسوب شیمیایی شدید باید با روشهای مکمل ترکیب شود.
- شستشوی شیمیایی (Chemical Cleaning)
استفاده از محلولهای اسیدی یا قلیایی کنترلشده برای حل رسوبات معدنی و خوردگیهای سطحی. انتخاب ماده شیمیایی باید با توجه به جنس لولهها انجام شود؛ مثلاً اسیدکلریدریک رقیق برای فولاد و اسیدهای آلی ملایم مانند سیتریک برای مس.
- شستشوی با جریان معکوس (Reverse Flow Cleaning)
تغییر جهت جریان محلول برای خارجسازی ذرات تهنشینشده در نقاط کور مدار. این روش معمولاً در پایان عملیات شیمیایی یا مکانیکی اجرا میشود.
مراحل انجام شستشو
عملیات شستشوی مدار چیلر جذبی فرآیندی چندمرحلهای است که باید با دقت، رعایت اصول ایمنی و استفاده از تجهیزات مناسب انجام شود. هدف از این فرآیند، پاکسازی کامل مسیر جریان آب، حذف رسوبات و بازگرداندن ظرفیت تبادل حرارتی سیستم است.
- تخلیه آب و آمادهسازی سیستم
- اتصال پمپ شستشو و گردش محلول
- کنترل دما و زمان گردش محلول
- تخلیه محلول و شستشوی نهایی با آب متعادل
- بازبینی، تست نشتی و شارژ مجدد مدار با آب یا محلول مناسب
اجرای صحیح این مراحل، عملکرد سیستم را به حالت بهینه بازمیگرداند، هزینه تعمیرات را کاهش میدهد و عمر تجهیزات را افزایش میدهد.
سخن پایانی
در نهایت، باید توجه داشت که شستشوی مدار چیلر جذبی تنها یک فرآیند نگهداری ساده نیست، بلکه عاملی کلیدی برای حفظ پایداری، راندمان و عمر مفید سیستم سرمایشی محسوب میشود. با اجرای منظم عملیات Flush و رعایت اصول فنی در تمیز کردن لولهها، میتوان از تجمع رسوبات، گرفتگی و افت انتقال حرارت جلوگیری کرد. این کار نهتنها عملکرد چیلر را بهینه میکند، بلکه مصرف انرژی را کاهش داده و هزینههای تعمیرات سنگین را در آینده حذف میکند.
فراموش نکنید که استفاده از مواد شیمیایی مجاز، کنترل دقیق دما و فشار و انجام شستشوی مدار چیلر جذبی توسط کارشناسان مجرب، کلید موفقیت در نگهداری سیستمهای سرمایشی است. مراقبت دورهای از مدار چیلر، تضمینی برای عملکرد مداوم، ایمن و کارآمد دستگاه در تمامی فصول سال خواهد بود. اگر سوالی درباره شستشوی مدار چیلر یا نحوه اجرای درست فرآیند Flush دارید، در بخش نظرات مطرح کنید.
سوالات متداول
۱. هر چند وقت یکبار باید شستشوی مدار چیلر انجام شود؟
بسته به کیفیت آب، نوع چیلر و شرایط بهرهبرداری، معمولاً هر ۶ تا ۱۲ ماه یکبار توصیه میشود.
۲. آیا شستشوی مدار چیلر جذبی بدون مواد شیمیایی ممکن است؟
بله، اما فقط در موارد آلودگی سطحی. برای رسوبات سخت، استفاده از محلولهای شیمیایی ضروری است.
۳. عملیات Flush چقدر زمان میبرد؟
بین ۴ تا ۸ ساعت، بسته به حجم مدار و نوع آلودگی.
۴. آیا شستشو باعث آسیب به لولهها نمیشود؟
در صورت استفاده از مواد مجاز و اجرای اصولی، خیر. حتی مانع خوردگی و گرفتگی میشود.
۵. پس از شستشو چه اقداماتی لازم است؟
شارژ مدار با آب تمیز یا محلول مناسب و بررسی فیلترها.
۶. آیا نیاز به قطع کامل چیلر برای شستشو وجود دارد؟
بله، برای ایمنی و اثربخشی فرآیند باید سیستم از مدار خارج شود.
۷. هزینه شستشوی مدار چیلر جذبی چقدر است؟
بسته به حجم مدار، نوع مواد، تجهیزات مورد نیاز و مدت زمان عملیات بهصورت موردی محاسبه میشود.
۸. چه عواملی باعث کاهش راندمان مدار چیلر میشوند؟
رسوبات، خوردگی داخلی و آلودگیهای شیمیایی.
۹. آیا میتوان شستشو را خودمان انجام دهیم؟
خیر، بهتر است توسط تیم متخصص با تجهیزات حرفهای انجام شود
